De paseo por Galicia. Os meus camiños... in una terra meravigliosa.
Blog "galitaliano": amore per i luoghi,
tradizioni, persone, cociña, música... e intercambios.
Saín de Tui andando pola beira do rio Mino. Baixando dende o albergue dos peregrinos (Tui atopase no camino de Santiago Portugués) ata o rio, hai un bonito paseo fluvial, ata chegar ao ponte internacional (que colega Tui co Valença do Mino, xa en Portugal), onde hai que saír á carreteira nacional e logo coller os primeiros camiños que volven outra vez as beiras, pra cortar o ruído e o perigo do trafico.
Cheguei á A Guarda (na provincia de Pontevedra) pola tarde. A primeira preocupación, fun atopar ese castro de que lin polo Internet, aínda antes de buscar un aloxamento, tanta foran as ganas e curiosidade que tiven. Non sabia antes o que era un castro, nunca vin outro. Pra chegar, hai que subir polo monte de Santa Tegra (Tecla, en castelán), hai un ataque por el bosque bastante claro, que sube moito, mais rápido. A fatiga coa mochila posta é tanta, mais a vista bonita.
Dende o monte de Santa Tegra.
Un castro, è un antico insediamento di epoca pre romanica, un villaggio quasi sempre protetto da mura circondariali, eretto dalla popolazione autoctona prima appunto dell'invasione romana. All'interno del castro erano edificate, addossate l'una alle altre, delle abitazioni essenziali, dai muri di pietre e il tetto probabilmente in paglia, di solito di forma circolare con un'unica porta e una specie di piccola anticamera, ognuna col suo focolare. Esiste all'interno del castro, anche una edificazione a pianta rettangolare. Si suppone che all'esterno della fortificazione ci fossero orti, che gli abitanti andassero a caccia e a pesca.
La piccola anticamera.
L'edificazione rettangolare.
Quen sabe que era vivir alí... como vivían as persoas. Pasear polas casiñas, faceime imaxinar que por onde eu levaba os meus pasos, fai centenas de anos, outras persoas vivían a súas vidas quizais dun xeito tan diferente do noso agora. Seguro que vivían con pouco, e as preocupacións quizais eran mais para chegar vivos ao fin do día e coa barriga mais o menos cheas. Quen sabe si eran solidarios entre eles e xustos, o se tamén no seus tempos había quen mandaba e quen era sometido. Polos estreitos camino entre as edificacións, correan nenos xogando? Saian as madres na porta das casas pra botarlle unha ollada? Habían festas, e nelas, tocaban músicos e xa había algo parecido á gaita, á pandeireta?
Onde había o lume na casa.
Reconstrución dunha casa.
E' curioso ver como os antepasados sempre buscaban o alto dun monte para asentarse: a lóxica di que fora porque tenian a vista sobre moita terra e podían ver con antelación a chegada de calquera; ademais polos antigos o alto sempre esta relacionado co sagrado. Mais o menos o mesmo que nos pasa ao subir un monte, e ter a vista, dende a cima, de magníficos paisaxes. A fatiga esta recompensada!
Baixando, seguín cara á océano, e atopei o museo do mar, no paseo marítimo:
Fai dos días, retomei nas mans o libro dos Cantares Gallegos, que non acabei, e relendo, dinme conta do que Rosalía de Castro, no prologo aos Cantares Galegos, dicía, arredor do 1860, da súa Galicia, defendendo con decisión a beleza dos espazos naturais e a identidade do pobo:
"[...] eu non podo menos de indignarme cando os fillos desas provincias que Dios favoreceu en fartura, pero non na belleza dos campos, búlranse desta Galicia competidora en clima e galanura cos países máis encantadores da terra, esta Galicia donde todo é espontáneo na natureza e en donde a man do home cede o seu posto á man de Dios.
Lagos, cascadas, torrentes, veigas froridas, valles, montañas, ceos azues e serenos como os de Italia, horizontes nubrados e melancónicos anque sempre hermosos como os tan alabados da Suiza, ribeiras apacibres e sereniñas, cabos tempestuosos que aterran e admiran pola súa xigantesca e xorda cólera.... mares imensos... ¿Que direi mais? Non hai pruma que poida enumerar tanto encanto reunido. A terra cuberta en tódalas estacións de herbiñas e de frores, os montes cheios de pinos, de robres e salgueiros, os lixeiros ventos que pasan, as fontes i os torrentes derramándose fervedores e cristaíños, vran e inverno, xa polos risoños campos xa en profundas e sombrisas hondanadas... Galicia é sempre un xardín donde se respiran aromas puros, frescura e poesía...[...]"
O xardín da casa de Rosalía de Castro, Padrón.
Foi ver a súa casa o ano pasado, en xuño, cando acabei mi camino polas rias Baixas, antes de volver á Santiago.
Ter visto que ela compara a beleza de Galicia coa de Italia, fai mais de un século, éncheme o corazón aínda mais de respecto para ela, agradecemento, e fame sentir unha vez mais Galicia un pouquiño como se fora a miña terra.
Un detalle da casa.
Iria Flavia.
Rosalia de Castro è forse la poetessa più conosciuta e amata, e probabilmente la più grande, di Galizia. Ha scritto le prime sue opere in galiziano, difendendo la sua lingua e l'identità del suo popolo in un tempo in cui la Galizia e i galiziani erano guardati dal resto di Spagna con un certo grado di snob (senza alcuna ragione, come spiega fra l'altro Rosalía). La forza, il temperamento, il coraggio con cui lei scrive mi sorprendono, pensando che era una donna e che scriveva a fine '800. Ci teneva a scrivere in galiziano, chiedendo perdono ai puristi della lingua per gli errori grammaticali da lei commessa "senza grammatica e regole di nessun tipo, il lettore incontrerà molte volte mancanza di ortografia, versi dissonanti all'orecchio di un purista; [...] misi la maggior attenzione nel riprodurre la vera essenza del nostro popolo, e penso que in parte ci sono riuscita ". Era la lingua con cui la gente comune si esprimeva e comunicava, e quindi rappresentativa di una identità popolare, più di un trattato di filologia.
Síntome bastante próxima ao sentimento que empuxa Rosalía cando fala da súa terra:
"[...]unida a unha fonda ternura, a un arrulo incesante de palabriñas mimosas e sentidas, forman a maior belleza dos nosos cantos populares. Á poesía gallega, toda música e vaguedade, toda queixas, sospiros e doces sonrisiñas, mormuxando unhas veces cos ventos misteriosos dos bosques, brilando outras co raio de sol que cai sereniño por enriba das auguas dun río farto e grave que corre baixo as ramas dos salgueiros en frol, compríalle para ser cantada un esprito subrime e cristaíño, si así o podemos decir; unha inspiración fecunda como a vexetación que hermosea esta nosa privilexiada terra; e, sobre todo, un sentimento delicado e penetrante, para dar a conocer tantas bellezas de pirmeiro orden, tanto fuxitivo raio de hermosura como se desprende de cada costume, de cada pensamento escapado a este pobo [...]"
Aquí os deixo unha canción de Amancio Prada, coas palabras da poesía de Rosalía. Outro estilo, o sentimento romántico, lo cal quizais agora, que todos vamos de presa e que estamos gobernados pola globalización, o mercado libre, nos parece tan afastado da nosa maneira de vivir as cousas e as relacións co que temos arredor...
Ao final do Camiño de Santiago do Norte, no 2009, a un compañeiro naceulle a idea de recorrer toda a Costa de Galicia a pé, para descubrir os seus encantos, as súas rías, seguir cos acantilados e o océano.
En xuño do 2010 empecei a realiza-lo soño, soa, sen présa, sen a ansiedade de chegar pronto aos albergues… como pode pasar polo camiño de Santiago.
Decidín andar sen GPS, xa que non o posúo, non foi difícil tomar esa decisión… Ademais, penso que é bo de vez en cando perderse; non pasa nada que non estamos no deserto e sempre podemos pedir informacións á xente local. Temos tantas modernidades, que case non estamos afeitos a non dar un paso sen ter tódalas últimas tecnoloxías en canto a roupa, instrumentos… cando o único imprescindible para andar aínda seguen sendo as pernas e os pés.
Antigo mais eficaz medio de locomoción
Tui-Valença do Mino. Ponte internacional
Iniziai da Tui, bella cittadina sulla riva del fiume Miño (lo chiamano "o pai", il padre) confine naturale tra Galizia e Portogallo. Attraversando a piedi il ponte internazionale, in due minuti si è a Valença do Mino. Fino a non molti anni fa, quando le frontiere erano controllate, per questo ponte passavano anche contrabbandiere: donne che nascondevano sotto le loro gonne generi alimentari o tabacco, per andarli a vendere nella nazione a lato. Ora, gli unici a passare carichi a piedi, sono solo i pellegrini che vanno a Santiago per il Cammino Portoghese. A Tui c'è anche un albergue (ostello per i pellegrini), a lato della cappella di San Telmo.
La cattedrale fortezza.
Non ho visitato tutto quello che c'è a Tui (aqui mas informaciones turisticas da vila) , ma la cosa più particolare che ho visto è probabilmente la sua catedral-fortaleza, costruita a partire dal 1100 con pianta, muri esterni, lato nord e capitelli in stile romanico, facciata gotica. Unica nel suo stile, ed unica a conservare, fra le cattedrali di Galizia, un chiostro gotico. Ha l'aspetto quasi più che di una chiesa, di un castello, una roccaforte.
Andar por Tui encantoume… as súas rúas pequenas coas casas de pedra en baixada ata o Miño, o paseo fluvial, os nenos da escola de piragüismo tranquilos coma se nada fose polo medio dese río inmenso. Explorando un pouco, vin que é posible facer todo o recorrido de Tui ata A Guarda andando ás beiras do Miño, deixando a rúa principal e o seu tráfico, escollendo camiños secundarios que pasan ao lado dun viveiro, que logo coinciden cun camiño de pescadores.
O ambiente fluvial é unha riqueza de biodiversidade, especies de aves, de plantas... Bueno, non podo coñecer todo, pero podo seguir mirando e marabillarme de todo o que vexo, de cada novo persoal descubrimento, alegrarme e... desfrutar de todas esas marabillas, gratis ao noso alcance.